Gatumba: Abanyagihugu mu kaga k'imyuzure ya El Niño

Ifoto mbarankuru igaragaza imyuzure yatewe n'uruzi Rusizi mu 2024.
Photo via BBC

El Niño ishobora kugira ingaruka ku burimyi bw'Uburundi ku rugero rwa 41%. Ubushikiranganji bw'intwaro yo hagati mu Burundi buvuga ko ibihe bidasanzwe vya El Niño bishobora gutangura muri Munyonyo 2026 bikabandanya gushika muri Ruhuhuma 2027. Ibi bihe bidasanzwe bitegekanyijwe kugira ingaruka mbi ku vyifuzo vyo kwongereza umwimbu w’imfungurwa mu gihugu cose, kuko imyuzure ishobora kwonona imirima y’abanyagihugu.

Amateka y'imyuzure mu Gatumba

Akarere ka Gatumba mu ntara ya Bujumbura kamaze imyaka buhura n'imyuzure, aho abanyagihugu baharurwa mu bihumbi bagiye bimurirwa ahandi. Mu 2024, amazi ya Tanganyika n'aya Rusizi yaraduze mu mihana yo mu Gatumba, atuma abaharurwa mu bihumbi batakaza uburaro. Ibi vyatumye ubuzima bw’abanyagihugu bwo mu Gatumba buhura n’ingorane zikomeye z’abantu batagira aho baba, bituma imiryango myinshi isigara mu kaga k’imyuzure itagira ubufasha buhagije bwo gusubira mu buzima busanzwe.

Makenga Zabuloni, umutama w'imyaka 80, yashikirije ingaruka z'iyo myuzure agira ati: "Uruhombo twagize,... baratwivye. Ivyo mu nzu batwaye ni vyinshi. Ahubwo gusa Imana [nagize] ni uko batansanzeyo. Ngira baba barayinyiciyemwo."

Abasigaye mu Gatumba baracafise ingorane zikomeye mu kwisuganya. Clémentine Nduwimana yavuze ko ubuzima bwahindutse, agira ati: "Uca uraba iyo wotera uja...ugasanga inzu zirazimvye, ugaca usanga ukeneye kwigisha abana, gusuma, gupanga, ...usanga bitoroshe." Abanyagihugu baracari mu kaga k'imyuzure, aho imiryango myinshi ikibura aho kuba, ikaba idashobora gusubira mu buzima bwayo busanzwe biturutse ku kwongerekana kw'amazi y'ikiyaga Tanganyika n'umugezi Rusizi.

Ingaruka ku buzima bw'abanyagihugu

Ibihe bidasanzwe vya El Niño bitegekanyijwe kugira ingaruka zikomeye ku mazu yo kubamwo mu gihugu cose c’Uburundi. Ubushikiranganji bw'intwaro yo hagati mu Burundi bwerekanye ko izo ngaruka zishobora gushika ku rugero rwa 60% vy’amazu yose ari mu gihugu. El Niño ishobora kugira ingaruka ku nzu zo kubamwo mu Burundi ku rugero rwa 60%. Ibi bishobora gukura imiryango myinshi mu nzu zayo, bikongereza umubare w'abanyagihugu bakeneye uburaro bwihutirwa mu gihe imyuzure yoba irateye.

Abategetsi b’Uburundi bariko barasuzuma ingene bokwirinda iyo myuzure mu Gatumba, aho amazi y'ikiyaga Tanganyika n’umugezi Rusizi akunda gusendera. Abategetsi b'Uburundi bavuga ko ibikorwa vyo kuzibira amazi akunda gutera mu Gatumba bikiri mu vyigwa. Imigambi y’ibikorwa vyo kuzibira ayo mazi kugira ntiyinjire mu mihana y’abanyagihugu iracari mu vyigwa. Leta iracari mu kiganiro n’abahinga kugira bamenye ingene iyo mishinga yoshirwa mu ngiro mu buryo bwizewe, mu ntumbero yo kurinda abanyagihugu b’i Gatumba ingaruka z’imyuzure yagiye irateza ibibazo mu myaka iheze. Iyi migambi irimwo ingingo zo gushiraho uburyo bwo kuzibira amazi kugira ntarenge imbibe zayo, ariko ibikorwa vyayo biracari mu ntangiriro z’inyigisho z’abahinga b’Ubushikiranganji bw’intwaro yo hagati mu Burundi.